Gelukssymbolen in de westerse wereld: het klavertje vier, de konijnenvoet en het hoefijzer

Posted by: jolien  /  Category: Nieuws

Gelukssymbolen in de westerse wereld: het klavertje vier, de konijnenvoet en het hoefijzer

De geschiedenis van het klavertje vier gaat terug tot ver in de middeleeuwen. De vier blaadjes staan voor de perfecte eenheid: voorspoed, vertrouwen, liefde en jawel, geluk. Sindsdien is het klavertje in veel landen uitgegroeid tot een gelukssymbool. 

Nog altijd worden in moderne subculturen allerlei hangertjes, amuletten en afbeeldingen van het klavertje vier gemaakt. Het klavertje vier is niet het enige gelukssymbool. In de westerse wereld spelen bijvoorbeeld ook de konijnenvoet en het hoefijzer een belangrijke rol. Waarom eigenlijk? En waarom zijn deze symbolen vooral in de westerse wereld belangrijk?

Klavertje vier

In de Keltische culturen en dan vooral in Ierland, gelooft men al sinds de middeleeuwen in het geluk dat een klavertje vier met zich meebrengt. Er zijn verschillende verklaringen voor het ontstaan van dit gelukssymbool. Een van de theorieën vertelt over de druïden die voor hun toverdranken de klavertjes vier gebruikten. Ook wordt beweerd dat de vier blaadjes van de klaver staan voor de vier elementen van de alchemie: water, aarde, vuur en wind. Klavertjes vier zouden daarmee een dubbelrol hebben: aan de ene kant zou het geluk brengen en aan de andere kant zou het helpen tegen het kwaad. Die gedachte is door de eeuwen heen over de hele wereld verspreid. Want de hele westerse wereld doet inmiddels mee met deze gedachte. Hoe komt het dan dat het klavertje vier vooral een gelukssymbool is in de westerse wereld? Nou, er een speciale rol weggelegd voor een belangrijke heilige uit Ierland.

De legende neemt ons mee terug naar de tijd van Saint Patrick, Patricius in het Nederlands. De beste man werd rond het jaar 373 geboren in Schotland. Zijn echte naam was op dat moment Maewyn Succat. Op zijn 16de werd hij ontvoerd door piraten en verkocht als slaaf. Zijn slavernij duurde zes jaar waarin hij steeds vaker religieuze visioenen en kracht wist te putten uit het geloof. Hij ontsnapte, reisde naar Frankrijk, en werd daar priester. Toen hij 60 jaar was, keerde hij terug naar Ierland om daar het Christendom te verspreiden. Er wordt gezegd dat Saint Patrick een dusdanig sterke persoonlijkheid had dat hij de allergrootste tegenslagen wist te overwinnen. Het klavertje drie, dat ook wel bekend staat als de shamrock, gebruikte hij daarbij als een metafoor om de drie-eenheid aan te duiden: de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Dit klavertje drie wordt in één adem genoemd met het klavertje vier en heeft de vorm van een kruis. In Ierland werd daarom geloofd dat dit het teken was van de perfecte eenheid. Het klaverblad is dan ook uitgegroeid tot één van de meest bekende symbolen van Ierland.

De Ierse massa emigratie

Dat het klaverblad als gelukssymbool terecht is gekomen in de rest van de wereld is eveneens aan de Ieren te danken. Ierland heeft door de geschiedenis heen veel tegenslagen moeten ondergaan. Als gevolg van meerdere economische crisissen, met als dieptepunt de Ierse hongersnood tussen 1840 en 1845, besloten veel Ieren hun heil ergens anders te zoeken. De toevluchtsoorden werden vooral in andere Engelstalige landen gevonden; zo kwamen veel Ieren terecht in Groot-Brittannië, Australië, Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten. Zo kwamen de rituelen ook op andere plekken terecht, ver weg van Ierland. Het klavertje vier is misschien wel het meest bekende gelukssymbool, maar zeker niet het enige. We bespreken nog twee gelukssymbolen met je, de konijnenvoet en het hoefijzer.

Konijnenvoet

Het is niet met zekerheid te zeggen waarom het konijnenpootje is uitgegroeid tot een gelukssymbool. Er gaan verhalen de ronde die stellen dat konijnen vroeger een belangrijk symbool waren voor de vruchtbaarheid. Met een konijnenpootje zouden er veel baby’s en grote oogsten worden aangetrokken. En grote oogsten betekende weer meer levensgeluk. Volgens dit bijgeloof moet er 3 of 4 keer over het pootje worden gewreven voordat er aan een belangrijke taak wordt begonnen. Het verlies van een gelukssymbool brengt ongeluk, maar voor een konijnenpootje geldt deze gedachte dubbel op. Om deze reden worden konijnenpootjes van oudsher nooit weggedaan. Een konijnenvoetje is dus voor het leven.

Hoefijzer

Het hoefijzer staat eveneens voor bescherming en geluk. Je ziet vaak hoefijzers gespijkerd boven deuren en aan masten van schepen. Veel hoefsmeden hebben daarom tot de dag van vandaag nog steeds een hoefijzer met 7 hoefnagels boven de deur hangen. Bijna altijd hangt dit hoefijzer met de opening naar boven. Zo ontstaat de letter ‘U’ wat erop zou duiden dat het geluk wordt opgevangen in de vorm van de letter. En als je ooit een keer een hoefijzer vindt dan moet je eerst een wens doen en ‘m daarna over je linkerschouder gooien. Heb je dat eenmaal gedaan? Dan moet je doorlopen zonder ook maar om te kijken. Met hopelijk een flinke dosis geluk aan het einde van je pad. En misschien wel een casino ergens onderweg.

Leave a Reply